subota , avgust 24 2019

Srpska zastava kroz istoriju

Tradicionalna srpska zastava sadrži tri boje: crvenu, plavu i belu, najčešće u pomenutom rasporedu. Upotreba grba je varirala u zavisnosti od istorijskog perioda i političke situacije u državi. Smatra se da crvena i plava boja potiču još iz perioda srpskog kraljevstva u Srednjem veku, dok su u Novom veku ove boje usvojene po uzoru na boje koje su koristili francuski revolucionari i po uzoru na zastavu Rusije.

Prva zastava u novovekovnoj Srbiji koja sadrži ove boje je usvojena kroz Sretenjski ustav 1835. U ustavu stoji da je zastava srbije „Crveno, bela i uglasto-čelikasta sa grbom u sredini„.

 

Zastava kneževine Srbije po Sretenjskom ustavu 1835.

Nakon donošenja „Turskog ustava“ 1838. zastava je promenjena i izmenjen je raspored boja. Sada se prvi put zvanično usvaja crveno-plavo-bela trobojka sa grbom, štit sa krstom, četiri slova S, okružen vencom. U gornjem levom uglu se nalaze četiri šestokrake zvezde.

 

Zastava iz 1839.

Srpska država zadržava ove boje i nakon proglašenja države za kraljevinu 1882. ponovo dolazi do izmene zastave, sada se na grbu pojavljuje dvoglavi orao sa krunom, sa štitom na grudima u kojem stoje četiri ćirilična slova S kao skraćenica mota „Samo sloga Srbina spasava“.

 

Zastava kraljevine Srbije 1882-1918.

U međuvremenu, u toku revolucije 1828. proglašeno je Srpsko vojvodstvo na teritoriji južne Ugarske, odnosno Habzburške monarhije. Ova tvorevina nije imala srpsku trobojku u upotrebi zvanično, ali je korišćen srpski grb u vidu štita sa četiri slova S.

Ulaskom u sastav kraljevstva SHS i kasnije kraljevine SHS i Jugoslavije, prestala je da postoji bilo kakva teritorijalna jedinica pod nazivom Srbija te tako u upotrebi i nema srpske zastave. Jugoslovenska zastava je koristila iste boje, ali u rasporedu plavo-belo-crveno, dok je dvoglavi orao iz srpskog grba doživeo modifikaciju i pored štita sa četiri S su dodati Hrvatski grb „Šahovnica“ i grb Ilirskog pokreta (polumesec i tri šestokrake zvezde) kao simbol Slovenaca.

U toku Drugog svetskog rata srpsku trobojku je koristila „Vlada narodnog spasa“ koja se nalazila u sklopu vojnookupirane oblasti Srbije. Na zastavi se nalazio i dvoglavi orao. Okupiranoj oblasti Srbije nisu priznati elementi državnosti, te je vlada generala Milana Nedića koristila na svoju ruku ove simbole.

 

Zastava „Vlade narodnog spasa“ 1941-1944.

Nakon Drugog svetskog rata formirana je narodna republika Srbija koja je usvojila za zastavu srpsku trobojku sa crvenom zvezdom petokrakom u sredini. Ovaj grb će koristiti i socijalistička republika Srbija i republika Srbija sve do 1992.

 

Zastava NR Srbije (1945-1963), SR Srbije (1963-1990) i R. Srbije (1990-1992).

U toku građanskog rata u Jugoslaviji srpsku trobojku su preuzele Republika Srpska krajina i Republika Srpska, države nastale na teritorijama Hrvatske i Bosne i Hercegovine. RSK koja je postojala do 1995. je koristila srpsku trobojku sa nešto izmenjenim dvoglavim orlom, dok je RS usvojila 1992. tradicionalnu srpsku zastavu bez grba.

 

Zastava Republike Srpske krajine 1991-1995.

 

Zastava Republike Srpske, usvojena 1992.

Republika Srbija je od 1992. do 2004. koristila tradicionalnu srpsku trobojku bez grba, kao Republika Srpska. 2004. godine je usvojena zastava i na nju je vraćen dvoglavi orao. Ova zastava će biti u upotrebi sve do 2010. kada je orao redizajniran.

 

 

Zastava R. Srbije 2004-2010.

 

Trenutna zastava R. Srbije, usvojena 2010.

U sklopu Srbije srpsku trobojku koristi i AP Vojvodina, 2004. godine je usvojena trobojka sa širim plavim poljem u kojem se nalaze tri žute zvezde koje predstavljaju tri regije: Srem, Banat i Bačku.  2016. je usvojena tradicionalna zastava AP Vojvodine, kao srpska trobojka sa grbom Srpskog vojvodstva iz 1848.

 

Zastava AP Vojvodine iz 2004.

 

Tradicionalna zastava AP Vojvodine, usvojena 2016.

Srpsku trobojku koristila je i Crna Gora, prvo kao kneževina a kasnije i kraljevina. Takođe je korišćena srpska trobojka i u sklopu Jugoslavije nakon Drugog svetskog rata.

Na zastavi kneževine Crne Gore nalazio se grb knjaza Nikole I Petrovića  (inicijali N .I sa krunom iznad) na srpskoj trobojci. Nakon proglašenja kraljevine zadržana je ista zastava, a 1910. je usvojena i zastava sa trobojkom, dvoglavim orlom sa štitom u kojem se nalazio grb Crne Gore u vidu lava na crvenom polju.

 

Zastava kneževine i kraljevine Crne Gore 1905-1918.

 

Zatava kraljevine Crne Gore 1910-1918. Druga varijanta.

Crna Gora nije postojala kao teritorijalna jedinica u okviru jugoslovenske kraljevine, te je sledeća zastava Crne Gore usvojena 1946. i bila je ista kao zastava NR Srbije. Ova zastava je bila u upotrebi sve do 1992. kada Crna Gora usvaja klasičnu trobojku istu kao zastava R. Srbije. 1994. usvaja srpsku trobojku sa plavim poljem u svetlijoj nijansi. 2004. godine je srpska trobojka u potpunosti izbačena iz upotrebe u Crnoj Gori.

 

Zastava Crne Gore 1994-2004.

Srpsku trobojku danas koriste i Srpska pravoslavna crkva i vojska Srbije. Na zastavi SPC nalazi se zlatni krst sa četiri slova S.

 

Zastava Srpske pravoslavne crkve.

 

Skica vojne zastave Srbije.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *